सोलापूरच्या कल्याण मागाला रौप्य पदक -1921

REPORT ON
THE ALL-INDIA HANDWEAVING EXHIBITION,
PATNA, 1921.
"विणकाम प्रदर्शनातील सोलापूरचा ठसा - कल्याण माग"
टॅपेटच्या साहाय्याने साड्यांच्या काठांवर नक्षी विणण्याची पद्धत अतिशय लक्षवेधी होती. यातील काठांच्या फण्यांची रचना अशाप्रकारे केली होती की, ज्यामुळे साडीच्या मुख्य भागावर चौकटी विणणारा रंगीत धागा रेशमाच्या लाल काठांपासून वेगळा राहत असे.
या प्रदर्शनात सोलापूरचे श्री. टिकेकर यांनी आपले कौशल्य सादर केले. त्यांनी स्वतः तयार केलेले धागा गुंडाळण्याचे व पिळण्याचे यंत्र, एक 'कल्याण' नावाचा स्वयंचलित माग आणि फ्लाय शटल स्लेच्या मदतीने चालणारा दख्खनी साड्यांसाठीचा एक खड्डा माग ( pit loom ) प्रदर्शित केला होता.
याच प्रदर्शनात, बंगाल सरकारने देऊ केलेले सर्वोत्कृष्ट स्वयंचलित मागासाठीचे १०० रुपयांचे बक्षीस कोणालाही दिले गेले नाही, परंतु श्री. टिकेकर आणि कलकत्त्याच्या मेसर्स बेरी अँड कंपनीला त्यांच्या मागांसाठी रौप्य पदकांनी सन्मानित करण्यात आले.
विशेष म्हणजे, विणकामाच्या उपकरणांच्या सर्वोत्कृष्ट खाजगी प्रदर्शनासाठी असलेले खास सुवर्णपदकसुद्धा सोलापूरच्या (बॉम्बे) श्री. टिकेकर यांनीच पटकावले.
संकलन / भाषांतर
अतुल देशपांडे
सोलापूर शहराचा इतिहास आणि आठवणी
#solapurtales.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

सोलापूर विमान उड्डाणाच्या नोंदी -1928

Image
सोलापूर - विमान उड्डाणाच्या नोंदी -1928 Flying Notes हा बी.सी वॉर्ड यांचा लेख  29 ऑगस्ट 1928 साली बायस्टॉण्ड्ररड या मासिकात प्रकाशित झाला. सदर लेखात वॉर्ड यांनी त्या सालातील हावाई वाहतूक क्षेत्रात घडत असलेल्या प्रमुख घडामोडींचा वेध बातमीपत्राच्या स्वरूपात घेतला आहे यातील एक आचंबित करणारी घडामोड म्हणजे , 1928 च्या ऑगस्ट महिन्यात सोलापूर ते बेल्लारी या मार्गावर एका विमानाने एका भारतीय प्रवाशासह उड्डाण घेतल्याची नोंद. सदर बातमीत  हा प्रवाशी त्यांची ( An Indian air service) सेवा घेणारा प्रथम प्रवासी आहे अशी नोंदही  करण्यात आली आहे तसेच सदर घटनेचे छायाचित्र हि या बातमी सोबत जोडले आहे सदर प्रवाशाने सोलापूर ते बेल्लारी या मार्गावर विमान सेवेचा लाभ घेतला होता . कदाचित सोलापूर मधून उडालेले हे पहिले विमान असु शकते या घटनेचे महत्त्व म्हणजे तोपर्यंत भारतात आधिकृतरित्या प्रवासी विमान वाहतूक सुरू झाली नव्हती ती पुढे भारतीय उद्योगाचे जनक जे.आर.डी. टाटा यांनी  टाटा एअरलाईन्स च्या माध्यमातून १५ ऑक्टोबर १९३२ रोजी कराचीहून मुंबई (जुहू) पर्यंत (अहमदाबाद मार्गे ) टपाल आणि माल...
Read more

काडीची हि किंमत आहे. ( सोलापूर 1908)

Image
काडी छोटी, पण इतिहास मोठा!  आजच्या काळात आपल्या घरात किंवा खिशात असलेली एक रुपयाची काडेपेटी (Matchbox) हि खूपच सामान्य वस्तू वाटते. परंतु ही आग पेटीत बंद करण्याची कला मानवाला सहज साध्य झाली नाही.  अश्मयुगातील धडपडीपासून ते Safety Match box  पर्यंतच हा आगीचा इतिहास मोठा रंजक आहे. आग्नीचा शोध: आश्मयुगीन माणसाने कधीतरी सहज गारगोट्या घासल्या व त्यातुन आगीचा शोध लागला असावा हा अग्नी प्रज्वलनाचा प्रारंभिक इतिहास.  त्याआधी मानवाने झाड्यांच्या फांद्याच्या घर्षणाने निर्माण झालेली किंवा वीज पडून जंगलात लागलेली आग अनुभवली असणार तसेच तिच्या विविध गुणधर्ममांचे हि निरिक्षण त्याने केले असावे. आगीचा शोध मानवी सभ्यतेच्या विकासासाठी किती महत्त्वाचा टप्पा होता हे वेगळ सांगण्याची गरज नाही. एकतर आगीमुळे  कच्चं मांस शिजवून खाणं शक्य झालं, ज्यामुळे अन्नाचे पचन सुलभ होऊन मानवी मेंदूचा आकार आणि क्षमता वाढली. थंडीपासून बचाव आणि हिंस्त्र प्राण्यांपासून सुरक्षा मिळाली. पण तेव्हापासून समस्या एकच होती ती म्हणजे आग प्रज्वलित करणं हे सोपं काम नव्हतं, आणि लागलेली आग विझु न देता जपू...
Read more

१९१० सालचं सोलापूर: जेव्हा मुंबईचे गव्हर्नर सोलापुरात आले होते | Solapur History & Memories

Image
                    (Sir George Clarke Governor ) सोलापूर समाचार ता. ९ माहे जुलई सन १९१० ना० गव्हरनर साहेब यांचे आगमन पूर्वी ठरल्याप्रमाणें मुंबई इलाख्याचे नामदार गव्हरनर साहेबांची स्वारी सोलापुरास शनिवारी सकाळी मेलनें आली होती. त्यांचे स्वागतार्थ स्टेशनावर मुख्य सरकारी अधिकारी, म्यु. कौन्सिलर्स, डि. लो. बोर्डाचे मेंबर्स, श्री. राजेबहादूर नरसिंगगिरजी व गांवातील काही मंडळी गेली होती. स्टेशन प्लाटफार्म झाडांच्या कुंड्या व निशाणें वगैरेंनी सुशोभित केला होता. गाडी स्टेशनावर आल्याबरोबर मे. कलेक्टर साहेबांनी सामोरे होऊन     ना. साहेबांस उतरून घेतले. श्री. राजेबहादूर नरसिंगगिरजी महाराज, मे.जज्ज साहेब, हुजूर डे. कलेक्टर, डि. डे. कलेक्टर, मिलिटरी पेन्शनर्स व शेट नरोत्तमदास, रा. ब. साठे वगैरे लोकांच्या मुलाखती करविल्या. स्टेशनच्या बाहेर पोलिसांची सलामी घेऊन स्वारी मे. कलेक्टर साहेबांच्या बंगल्याकडे गेली. त्याच दिवशी सकाळी ११ वाजतां रिपनहॉलमध्ये ना. गव्हरनर साहेबांस म्युनिसिपालिटीकडून मानपत्र देण्यांत आलें. रिपनहॉलच्या गेटवर भव्य कमा...
Read more